تفاوت اسکالپ و شوره سر چیست؟
تفاوت اسکالپ و شوره سر چیست؟

دانه‌های ریز و سفیدی که لا به لای موهای خود می‌بینیم و نام آن‌ها را شوره سر می‌گذاریم، می‌توانند دو منشا متفاوت داشته باشند. بر اساس این دو منشا، انواع شوره سر را به نام‌های Dandruff و Dry Scalp می‌شناسند و برای آن‌ها شیوه‌های درمانی مختلفی اتخاذ می‌کنند. Dandruff به معنای شوره حاصل از چربی پوست سر و Dry Scalp یا اسکالپ، نوع دیگری از پوسته پوسته شدن پوست سر است که ما به اشتباه هر دو را به عنوان شوره سر می‌شناسیم. در این مقاله ما هر دو نوع عارضه پوست سر را از جمله درمان شوره سر (شامپو ضد شوره ) و اسکالپ سر به شما معرفی کرده و تفاوت‌های آن‌ها را بیان می‌کنیم.

 

تفاوت اسکالپ و شوره سر چیست؟

اسکالپ و شوره سر چیست؟

پوست سر خشک و پوسته پوسته می‌تواند شبیه علائم شوره سر باشد، اما در واقع اسکالپ (Scalp) نام دارد. شوره سر و اسکالپ دارای علائم مشترک و مشابهی هستند، هر دو پوسته پوسته شدن و خارش پوست سر را تجربه می‌کنند، اما در دو حالت کاملا متفاوت رخ می‌دهند.

در عارضه اسکالپ، پوست شما تحریک و پوسته پوسته می‌شود، اما این مشکل ناشی از خشکی و کم آبی پوست سر است. در حالی که در شوره سر (Dandruff)، چربی بیش از حد پوست باعث تجمع سلول‌های مرده پوست به صورت دانه‌های سفید رنگ می‌شود. این دانه‌ها چه به علت خشکی زیاد و چه به علت چربی زیاد باشند، علائمی شبیه به هم داشته و اغلب با هم اشتباه گرفته می‌شوند.

دانستن اینکه دانه های سفید بین موهایتان ناشی از شوره هستند یا اسکالپ، می تواند به شما در پیدا کردن روش درست برای درمان این مشکل کمک کند.

 

 

اسکالپ سر به چه دلیلی ایجاد می‌شود؟

 

وقتی پوست سر دهیدراته شده و رطوبت آن کم می‌شود، مستعد تحریک بوده و به راحتی پوسته پوسته خواهد شد. اگر پوست سر خشک باشد، احتمالا پوست اندام‌های دیگر بدن مانند دست و پا هم  دچار خشکی هستند. بنابراین یک نشانه‌ی بارز اسکالپ خشک، می‌تواند خشکی پوست دست و پا هم باشد.

به طور کلی خشکی پوست سر می‌تواند به دلایل زیر ایجاد شود:

  • قرار گرفتن در معرض هوای سرد و خشک
  • افزایش سن
  • درماتیت تماسی ناشی از واکنش به محصولات مو مانند برخی از شامپوها، ژل‌های حالت دهنده و اسپری‌های مو
  • شستشوی مو با آب داغ

سلول‌های پوستی در پوست سر شما مانند هر قسمت دیگر از بدن، دائما تولید و بعد از مردن سلول‌های قدیمی، تجدید می‌شوند. بنابراین یک چرخه دائمی شامل تولید و کنده شدن سلول‌های پوستی در تمامی نقاط سر در جریان است. اما زمانی که به اسکالپ مبتلا هستید، سلول‌های پوستی سر شما سریعتر از حد معمول کنده و ریخته می‌شوند که این معضل ناشی از خشکی و آسیب‌پذیری پوست سر است.

 

اسکالپ سر به چه دلیلی ایجاد می‌شود؟

 

شوره سر چگونه ایجاد می‌شود؟

شوره سر بر خلاف اسکالپ، بیشتر پوست‌های چرب را درگیر می‌کند. به همین دلیل، علت اصلی بروز شوره سر را درماتیت سبورئیک می‌دانند، یعنی مجموعه شرایطی که پوست سر را چرب، قرمز و پوسته پوسته می‌کند. فلس‌های سفید یا نسبتا شیری رنگی که همان پوسته‌های مرده‌ی سر و آغشته به روغن طبیعی پوست هستند. در برخی از افراد، درماتیت سبورئیک در نقاط دیگری از بدن مانند ابرو‌ها، کشاله ران، طرفین بینی و در مجاورت غدد چربی نیز بروز می‌کند.

اغلب، نوعی قارچ پوستی به نام مالاسزیا (malassezia) باعث ایجاد شوره سر می‌گردد. این قارچ به طور معمول روی پوست سر شما زندگی می‌کند، اما در برخی از افراد با شدت گرفتن سرعت رشد و تکثیر آن، سلول‌های پوستی هم سریع‌تر تکثیر و از سطح پوست جدا می‌شوند. فاکتورهای خاصی می‌توانند باعث تکثیر قارچ‌های مالاسزی شوند، از جمله:

  • سن
  • عوامل هورمونی
  • استرس

در واقع برخلاف تصور عموم موهای چرب و کثیف علت ایجاد شوره سر نیستند، اما اگر به قدر کافی موهایتان را نشوئید، چربی پوست میتواند به پوسته پوسته شدن بر اثر فعالیت مالاسزیا کمک کند.

از کجا بفهمیم به شوره سر مبتلا هستیم یا اسکالپ؟

یکی از راه‌های اولیه برای تشخیص تفاوت بین اسکالپ (یا عارضه خشکی پوست سر) و شوره سر توجه به ظاهر دانه‌های سفید رنگ بین موهاست. پوسته‌های سفید رنگ ناشی از شوره سر، بزرگتر بوده و حالت روغنی و چرب دارند. در حالی که حالت پوسته پوسته مربوط به اسکالپ، دانه‌های ریزتری داشته و کاملا خشک هستند. جدول زیر می‌تواند برای تشخیص بهتر به شما کمک کند.

اسکالپشوره سر
پوسته های بزرگ و رغنی به رنگ سفید یا شیری*
پوسته های کوچکتر و خشک*
خارش پوست سر**
پوست روغنی، قرمز و پوسته پوسته*
خشکی پوست در سایر قسمت های بدن*

اسکالپ و شوره سر

چگونه شوره سر یا اسکالپ را درمان کنیم؟

در اغلب مواقع، شما می‌توانید بدون مراجعه به پزشک معالج و دریافت نسخه مخصوص، مشکل خود را برطرف کنید. این درمان با استفاده از شامپوهای درمانی ضد شوره و روغن‌ها و محصولات آبرسانی پوست ممکن می‌شود. اما اگر به مدت حداقل یک ماه و طبق دستور العمل‌های موجود بر روی شامپوها یا محصولات مشابه از آن‌ها استفاده کردید اما پوسته‌های کنده شده در بین موهایتان بهبود پیدا نکرد، به پزشک متخصص پوست مراجعه کنید

هم چنین در برخی مواقع ممکن است بعد از مصرف شامپو، پوست شما قرمز و متورم بنظر برسد که این احتمال را نشان می‌دهد که به شامپوی مورد نظر یا ترکیبی در آن حساسیت داشته و یا اینکه ممکن است بیماری پوستی دیگری داشته باشید که باید تحت نظر پزشک پوست درمان شود. پزشک متخصص می‌تواند به خوبی تشخیص دهد که آیا پوسته پوسته شدن پوست سرتان مربوط به شوره سر است یا بیماری‌هایی مانند اگزما و پسوریازیس. بنابراین می‌تواند درمان مناسب برای مشکلتان را ارائه دهد.

 

۱- درمان اسکالپ خشک

برای درمان اسکالپ و خشکی پوست سر، باید از شامپوهای تحریک کننده و حاوی مواد شیمیایی یا مواد صابونی خشن، دوری کنید. فراورده‌های حاوی الکل، محصولات حاوی روغن‌های معدنی، شوینده‌های قوی و حتی عوامل طبیعی مانند خشکی هوا در زمستان و باد، باعث بروز اسکالپ‌ها می‌شوند. حتی شستشوی بیش از حد سر و برخی بیماری‌های پوستی مانند اگزما می‌توانند زمینه‌ساز اسکالپ شوند.

به همین دلیل در اولین قدم باید یک شامپوی ملایم و سازگار با پوست و موی خشک انتخاب کنید. بعلاوه توصیه می‌شود که فواصل بین دفعات شستن موهایتان را طولانی‌تر کرده و هرگز از آب بسیار گرم و داغ که مسبب خشکی مو هستند، برای شستشو استفاده نکنید. یک توصیه درمانی دیگر، استفاده از محصولات نرم کننده، مرطوب کننده و آبرسان‌های مناسب برای تقویت موی سر و مبارزه با خشکی آن است.

نوشیدن آب فراوان در طول شبانه روز هم برای پیشگیری و درمان خشکی پوست سر بسیار موثر است. برای درمان اسکالپ پیشنهاد می‌شود که از کلیه محصولات مو که حاوی مواد شیمیایی خشن مانند الکل و مواد دکلره هستند، دوری کنید. همچنین از مصرف شامپوهای ضد شوره که برای موها و پوست سر چرب طراحی شده‌اند، خودداری کنید. زیرا این مواد کمکی به رفع مشکل نکرده و حتی پوست را خشک‌تر می‌کنند. به عنوان یک روش درمانی موثر، هر شب قبل از خواب، از یک مرطوب کننده سبک بر روی پوست سر استفاده کنید تا بعد از شستشوی مو در روز بعد، خشکی پوست سر کاهش یا بد. برخی از متخصصان پوست یا سالن داران زیبایی مو، از دستگاه مخصوصی برای رفع اسکالپ استفاده می‌کنند که با کمک بخار، رطوبت را به پوست شما وارد می‌کند.

 

علت خشکی و بد حالتی موها چیست؟

 

۲- درمان شوره سر

برای درمان این مشکل، باید از شامپوهای ضد شوره استفاده کرد توسط برندهای مختلفی تولید می‌شوند. در این محصولات، از ترکیباتی استفاده شده که عمدتا برای از بین بردن قارچ عامل شوره موثر هستند. اگر شامپوی ضد شوره حاوی یکی یا چند مورد از ترکیبات زیر بود، می‌تواند به خوبی با شوره‌ سر مبارزه کند:

  • Pyrithione zinc: این ماده یک داروی ضد قارچ است که مالاسزیا را نابود می‌کند. این محصولات عمدتا ملایم هستند و می‌توان از آن‌ها به عنوان شامپوهای روزانه استفاده نمود.
  • Selenium sulfide: سولفید سلنیوم ترکیبی موثر برای کاهش رشد قارچ و جلوگیری از کنده شدن بیش از حد سلول‌های پوستی است. البته از آنجا که این ترکیب می‌تواند بر روی رنگ موی شما تاثیر گذاشته و آن را تغییر دهد، قبل از استفاده از شامپوهای حاوی این ماده، با پزشک خود مشورت کنید.
  • Ketoconazole: ماده‌ای است ضد قارچ است که در بسیاری از شامپوهای ضد شوره یافت می‌شود.
  • Salicylic acid: اسید سالیسیلیک، به رفع حالت پوسته پوسته سر کمک زیادی می‌کند. البته متاسفانه برخی از افراد به این ماده حساسیت دارند و پوستشان خشک‌تر می‌شود.
  • Coal tar: تار ذغال سنگ ترکیبی موثر برای کند کردن چرخه تولید و مرگ سلولی است که به همین دلیل، از عناصر پرکاربرد در شامپوهای ضد شوره محسوب می‌شود. البته این ماده بر روی موهای بلوند یا خاکستری اثر گذاشته و میتواند رنگشان را تغییر دهد.
  • روغن درخت چای: یکی از عوامل طبیعی است که می‌تواند شوره را با خواص ضد قارچی خود کنترل کند. البته اگر به تین روغن حساسیت دارید، از سایر شامپوهای جایگزین استفاده کنید.

شامپو درمانی ضد شوره اولون ارگانیک 325 میلی لیتر

 

برای اثربخشی بهتر این محصولات، دستورالعمل‌های قید شده بر روی آن‌ها را خوانده و بادقت انجام دهید. در صورتی که یک شامپو باعث افزایش شوره سر، قرمزی یا تورم و خارش پوست شد، استفاده از آن را متوقف و شامپوی دیگری را جایگزین کنید.

 

نکته پایانی

برای کنترل شوره‌های سمج‌ و مقاوم به درمان، از یک متخصص پوست کمک بگیرید تا یک شامپوی قوی‌تر یا لوسیون استروئیدی تجویز کند. همانطور که گفتیم، دلیل بروز برخی از شوره‌های سر می‌تواند‌ استرس باشد، بنابراین در کنار شامپوهای درمانی ضد شوره ، استرس خود را با مدیتیشن، یوگا، تنفس عمیق و سایر تکنیک‌های آرامش‌بخش مدیریت کنید. پس از بهبود نسبی شوره سر، می‌توانید تعداد روزهای استفاده از شامپو را کمتر کنید.